Ladakh Cultureel: Van dag tot dag

Tijdens deze reis bezoeken we twee geheel verschillende gebieden. De prachtige Kulu-vallei rond Manali is zwaar bebost en telt veel hindoetempels. Van hieruit maken we een trek van vijf dagen over de Pir Panjal keten, voorgebergte van de Himalaya, naar Lahaul met onderweg prachtige uitzichten op witbesneeuwde bergketens. Een bus brengt ons verder over de Himalaya keten naar Ladakh. De vergezichten zijn werkelijk ongeëvenaard en maken de vermoeienissen ruimschoots goed. In Ladakh lopen we tien dagen langs Boeddhistische kloosters, door diepe kloven en langs kleine dorpjes, die als echte oases temidden van de fel gekleurde droge bergen liggen.

We hebben een paar dagen om het historische handelsstadje Leh te verkennen en de bekende kloosters van de Indus-vallei te bezoeken. Een indrukwekkende vlucht over de Himalaya brengt ons terug naar Delhi. Deze vlucht gaat in een enkel geval niet door zodat we over de weg terug moeten naar Delhi. Deze reis is wat betreft tijdsplanning ruim opgezet, zodat we veel tijd hebben om dorpjes en kloosters te verkennen en om de vele indrukken op ons in te laten werken.

Overnachtingen

Er wordt tijdens de treks overnacht in tweepersoonstenten van HT Wandelreizen. Incidenteel kan er ook eens bij mensen thuis worden geslapen. Dit biedt een goede gelegenheid om op indringende manier kennis te maken met de plaatselijke bevolking en de manier waarop mensen leven. In Manali overnachten we in een prachtig houten lodge op een rustige plek even buiten de stad in het cederbos. In Leh logeren we in een sfeervol guesthouse.

Een opmerking vooraf

Het gaat hier om een avontuurlijke reis. Er zijn diverse factoren die onderweg onze reisplannen kunnen beïnvloeden, hoe goed de reis ook is voorbereid. Onderstaande reisbeschrijving geeft de hoofdlijnen van de reis weer. De reisleiding kan zich genoodzaakt zien om tijdens de reis verschuivingen in het geplande programma aan te brengen.

dag 1 Amsterdam-Delhi

De vlucht van Amsterdam naar Delhi. We komen `s nachts aan en gaan van het internationale vliegveld naar het domestic vliegveld. Vluchtmogelijkheden vind je bij vliegtickets

dag 2 vlucht van Delhi naar Manali

Vanaf het domestic airport vertrekken we voor een spectaculaire vlucht naar Bhuntar Airport, in de vallei van Kullu, ongeveer 1½ uur rijden van Manali. Aankomst rond het middaguur zodat we nog wat aan de dag hebben. Manali ligt op een hoogte van 1900 meter en biedt na de drukkende hitte van Delhi een weldadig, gematigd klimaat. Vandaag tijd om even van al het gereis te bekomen en lekker op je gemak door het stadje en over de markten te lopen. Als de moesson hevig is kan het zijn dat de vlucht wordt geannuleerd. Ter plekke zullen we besluiten of we alsnog met de bus gaan reizen of een dag wachten zodat we dan met de vlucht mee kunnen.

dag 3 Manali

Manali is omgeven door zwaar beboste berghellingen. De vele houten huizen en drukke bazaars geven deze plaats grote charme. Manali ligt op een hoogte van 1900 meter en biedt na de drukkende hitte van Delhi een weldadig, gematigd klimaat. De vallei heeft een rijke Hindoetraditie die in diverse mooie tempels tot uitdrukking komt. Er zijn diverse mogelijkheden voor wandelingen of uitstapjes in de omgeving.

dag 4 t/m 8 vijfdaagse trek van de Kulu vallei naar Lahaul

dag 4 en 5

Dichtbij Manali begint een trail die ons in vijf dagen (ruime planning) over de 4200 meter hoge Hampta pas naar Lahaul brengt. In 2005 werden we onaangenaam verrast doordat men bezig was een weg aan te leggen op het eerste deel van de trek, we zijn daarom op zoek gegaan naar een  nieuwe route. Dit is gelukt voor de eerste twee dagen, op de derde dag komen we nog wel een stukje langs de weg.
Vanaf Jagatsukh gaat het eerst vrij steil omhoog, via een aantal trappen. We komen uit bij een met houtsnijwerk versierde Hindu tempel. Daarna klimt pad gestaag omhoog door bos met ceders en pijnbomen, best pittig want meestal is het erg warm en de luchtvochtigheid is hoog. We zien onderweg ook uitbundig bloeiende alpenweiden en we passeren schaapherders die met hun vee door het gebergte trekken. 
Het eerste kamp ligt op ongeveer 3100 meter. De volgende dag gaat het pad grotendeels verder door het bos. Als het vochtig is kan het pad best glibberig zijn. We kamperen weer op 3100 meter.

dag 6

Hier en daar steken we een bergbeek over. Als brug ligt er soms een afgeplatte boomstam, soms ook niets. Dan moet je het stroompje oversteken door van steen tot steen te springen of te doorwaden. Het pad maakt een bocht naar rechts en langs loodrechte rotswanden gaat de route nu over morenen trapsgewijs omhoog. Bij een schaaphutje of aan een riviertje brengen we de nacht door.

dag 7

Vandaag is het ongeveer 3,5 uur lopen naar het volgende kamp op ongeveer 3800 meter. Je begint wel iets van de hoogte te merken. Bovendien zie je nu ook de achter je liggende vallei in de diepte verdwijnen. Net boven de boomgrens is er een heerlijke kampeerplek. Langs de bergwand ligt er een beschutte vlakke plek waar voldoende plaats is om een kamp te maken. Gaat het met iedereen erg goed dan kan de beslissing worden genomen op deze dag de pas al te passeren. We kamperen dan “beneden” aan de rivier.

dag 8

Vanaf de pas is er met goed weer mooie zicht op witbesneeuwde zesduizenders. De afdaling is plaatselijk steil. Nadat we weer in een vlakke vallei zijn beland, volgt er nog een stevige rivierdoorsteek te voet of te paard. We dalen in dit ruige landschap verder af tot aan de weg nabij Chattru.
Nu zijn we in het Lahaul district. Lahaul is al overwegend boeddhistisch en de huizen vertonen typisch Tibetaanse kenmerken: drie of vier verdiepingen hoog met platte daken. Bomen zijn hier schaars. Deze regio is relatief welvarend, zoals blijkt uit de grote huizen en de kleding van vooral de vrouwen. Afhankelijk van de aankomsttijd verplaatsen we ons nog naar het hoofdstadje van Lahaul: Keylong. Komen we laat aan bij de weg dan kamperen we aan de rivier.

dag 9 en 10 per bus of jeeps over de Himalaya naar Leh

Deze enerverende busrit is lang en vermoeiend. We steken een tweetal grote bergketens over, namelijk de Himalaya via de Baracha La (4650 meter) en een uitloper van het Kang Yatze gebergte via de Taglang La (5300 meter). Onderweg overnachten we nabij Sarchu. Hoewel dit een pleisterplaats is met tenthotels geven we er de voorkeur aan ons eigen kamp op te slaan.

La-Dakh betekent land van de hoge passen. (een bekend Ladakhi spreekwoord is: “wie over de hoogste passen komt is je beste vriend of je ergste vijand”) Het gebied bestaat uit een woestijnachtig bergplateau en is in alle opzichten totaal anders dan de Kulu Vallei. Grillig geërodeerde rotspartijen en bergflanken in paarse, groene en oranje kleuren geven de reiziger niet zelden het idee zich in een onwezenlijk maanlandschap te bevinden. Het landschap dat we op deze busrit doorkruisen is door de nabijheid van het Tibetaanse hoogplateau vrij grootschalig en van een vreemde woeste schoonheid. Het gebied is vrijwel onbewoond. Na de Taglang-La rijden we langzaam de “groene” Indus vallei in en arriveren we in Leh, de hoofdstad van Ladakh.

dag 11 extra dag

dag 12 en 13 Leh, verblijf, eigen invulling

Het sfeervolle marktstadje Leh met z`n kruip door sluip door achterstraatjes, was ooit een belangrijke halteplaats voor handelaren van en naar de zijderoute. De stad ligt bezijden de Indus rivier en ligt op een hoogte van 3500 meter en heeft 20.000 inwoners. Op de heuveltoppen rond Leh - het centrum van het wereldlijke - zijn in de loop van de tijd diverse kloosters gebouwd, die als trotse theocratische burchten het landschap domineren. Belangrijke kloosters zoals die van Thikse en Hemis kunnen op eigen gelegenheid worden bezocht. In Leh staat een interessant centrum voor ecologische ontwikkeling. Er zijn diverse demonstratie- en scholingsprojecten gericht op het gebruik van kleinschalige cultuur, eigen technieken en vernieuwbare energie bronnen. We overnachten in een guesthouse, gebouwd in de mooie traditionele architectuurstijl van Ladakh. We hebben twee dagen (of één dag) de tijd om Leh en omgeving op ons gemak te verkennen en na afloop van de trek nog een dag.

Hemis Festival (reis vertrek 29 juni 2011)
Hemis Gompa behoort tot de Drukpa orde en werd opgericht in het begin van de 17e eeuw. Bij de reis vertrek 29 juni 2011 bezoeken we het beroemde jaarlijkse Hemis festival van Ladakh dat gewijd is aan Padmasambhava. Het festival staat bekend om gemaskerde dansen, die de verovering van het goede op het kwade uitbeelden.

Dak Tokh festival (reis vertrek 28 juli 2011)
Bij de reis vertrek 28 juli, heb je de gelegenheid om een bezoek te brengen aan het Dak Tokh festival. Het woord Dak Thok in Ladakhi betekent “Zwarte Rots” en verwijst naar een grot kapel die onderdeel is van het Dak Thok klooster. Het Dak Thok festival is een religious festival ter ere van Guru Rimpoche, de stichter van het Tibetaans Boeddhisme. Tijdens de viering worden er dansen uitgevoerd door monniken en ook door de gewone mensen, de dansen worden Cham genoemd.

dag 14 t/m 23 tiendaagse trektocht in Ladakh langs dorpen en kloosters

Per busje of met jeeps rijden we eerst naar het beroemde klooster van Alchi met z`n zeer oude (±1000 jaar) muurschilderingen. Daar vlakbij ligt Likir Gompa, één van de meest interessante kloosters in Ladakh, tevens startpunt van de trek. Het klooster behoort tot de orde van de zogenaamde geelmutsen. De Dalai Lama staat aan het hoofd van deze orde en heeft een zomer residentie nabij Leh. Vanaf het dak van het klooster hebben we prachtige uitzichten.
De eerste vier dagen lopen we ten noorden van de Indus vallei, de laatste zes dagen bevinden we ons ten zuiden ervan. Deze trek biedt ons toegang tot een hele reeks innemende en relatief welvarende dorpjes, die als ware oases contrasteren met ruige schoonheid van de naakte bergen rondom. Abrikozenboomgaarden kunnen op deze hoogte goed gedijen en er bloeien nog vele rozen. Brandhout, mest en hooi liggen op de daken te drogen en overal wapperen met heilige mantra`s bedrukte gebedsvlaggen. De irrigatie van de velden is een voortdurende bron van zorg. Via gekunstelde kanaaltjes en dijkjes wordt het water van grote afstand vanuit gletsjerriviertjes naar de velden geleid. Onderweg zijn naast de trail primitieve vóór-boeddhistische rotstekeningen te bewonderen met misschien een Dardische oorsprong.
De dorpjes en kloosters zijn van elkaar gescheiden door een zestal, naar Ladakhi begrippen, lage passen van tussen de 3700 en 4000 meter. Ook al zijn deze cols in een uur te beklimmen, toch merk je aan je ademhaling dat je vrij hoog zit. Na de Kulu-Lahaul trek zijn we redelijk ingelopen en goed geacclimatiseerd. Op de vijfde trekdag steken we door naar het gebergte ten zuiden van de Indus vallei. Vanaf hier zijn er twee mogelijkheden om de trek te vervolgen waarbij wij in principe de eerste kiezen:
- Rondje Sniougoutse La (5200 meter). Dit is een stevige tocht van 5 dagen. Deze tocht is ook beschreven in de dag tot dag beschrijving hierna. Vanuit Phanjilla lopen we eerst twee dagen richting de pas. De pas-dag bevat een geleidelijke klim en enigszins steile afdaling. Daarna gaat het langs en door een rivier terug, naar Shilla. Dit zijn lange loopdagen van minimaal zo’n 6 – 7 uur . Vanuit Shilla lopen we in een halve dag naar Lamayuru.
- Dagtochten vanuit een basiskamp. Vanuit Phanjilla is het mogelijk enkele prachtige wandeltochten te maken de valleien in. De terugweg is weliswaar hetzelfde maar het ziet er toch altijd weer anders uit en je kan net zo ver gaan als je wilt. Wie wil kan natuurlijk ook een rustdag inlassen. Een dagtocht brengt ons naar een feeëriek en amper bezocht dorpje op 3800 meter.
Een andere tocht leidt ons een fantastisch klovengebied binnen met peilloos diepe canyons en rotspartijen met de meest wonderbaarlijke samenstelling, kleuren, fractionering en erosievormen. In feite zien we hier de overblijfselen van de oceaanbodem die in de prehistorie als een grote stenen golf omhoog is gestuwd toen het Indische schiereiland met groot geweld tegen het Aziatisch continent aan botste. Dat maakt dit tot een zeer bijzonder gebied. De hoogteverschillen van dit pad door de canyon zijn beperkt. Plaatselijk is de canyonwand zo steil en de rivier zo diep dat het noodzakelijk was zijwaarts een traverse uit te hakken in de loodrecht rotswand. Soms zijn er nogal precaire geïmproviseerde bruggetjes die overgestoken moeten worden, als je verder in het klovengebied binnen wilt dringen. De derde dag loop je naar Shilla waar we elkaar weer ontmoeten (mocht de groep zich gesplitst hebben).
Vanuit Shilla lopen we via een pas van 3700 meter naar het intrigerende dorpje Lamayuru met een prachtig gelegen klooster van de orde der roodmutsen. Er zijn hier wondermooi zicht op berghellingen met een veelheid aan pastelkleuren. Van hier nemen we de bus terug naar Leh.

dag 14 Leh-Likir

Met de jeep rijden we naar Alchi (2½ uur). Dit klooster is heel oud en in het oudste gedeelte kun je muurschilderingen zien van 1000 jaar oud. Na de lunch rijden we met de jeep naar het klooster van Likir, dat met zijn grote gouden Boeddha-beeld mooi boven op de heuvel gesitueerd ligt. Na het bezoek aan het klooster loop je in 1 uur door de velden naar de kampeerplek. Dit kamp ligt in een kleine abrikozenboomgaard waar je perfect je tent in de schaduw kunt opzetten.

dag 15 Likir-Yangtang

Start van de eigenlijke trek. In 3 tot 4 uur loop je van Likir over de Phobe La (La=pas, 3580 meter) naar Yangtang. Daar is eveneens een kamp in een veld onder de bomen met een afgeschermd "veldtoilet", dwz een gat in de grond met zeil eromheen. We kamperen op een camping met uitzicht op de omgeving met zijn roodgele bergen en koel onder de bomen langs een bruisende rivier.

dag 16 Yangtang-Hemis Sukpachen

Vandaag loop je in ongeveer 2 ½ uur door een prachtige kloof naar beneden naar Ridzong, een groot klooster ergens in een zijvallei. In de middag lopen we over een naamloze pas naar het dorpje Hemis Sukpachen. Hier kamperen we op een camping onder het mooie kleine klooster van het dorp. Gelukkig zijn ook hier bomen voor de schaduw. Het riviertje om in te baden is bij de hand.

dag 17 Hemis Shukpachen-Tingmosgam

Over de Mebtak La (3720 meter) loop je in 4 uur via het dorpje Ang naar het pittoreske plaatsje Tingmosgam. De pas is eigenlijk een dubbele pas. Bij ochtendlicht, dwz strijklicht, heb je heel mooi zicht vanaf de eerste pas op de grillige overkant. Boven op de berg boven het dorp ligt een prachtig authentiek kloostertje. Op verzoek worden de ruimtes geopend en je mag er vrijelijk fotograferen. De kampeerplaatsen in langgerekte dorpje Tingmosgam zijn vaak in een tuin met abrikozenbomen.

dag 18 Tingmosgam-Khalatse- Phanjilla

We lopen in 4 uur eerst nog een stukje verder door de vallei en daarna steil omhoog over de Bongbong La (3630 meter) waarna je over een weids plateau met zicht op het Zanskar gebergte naar de weg naar Khalatse loopt. Hier worden we opgepikt en naar het plaatsje Phanjilla gebracht.

dag 19 Phanjilla-Hanupata (naar de Sniougoutse La)

In 5 tot 6 uur kun je naar de open kampeerplaats lopen aan het riviertje voorbij het laatste dorpje Hanupata. Je komt hierbij door een ongelofelijke nauwe kloof in een adembenemend grillig rotslandschap, over smalle paadjes. Paars, lichtgeel, oker, oranje en soms zelfs groene tinten lichten op in de rotsen boven het snel stromende riviertje.

(Voor degenen die afzien van het rondje Sniougoutse La is er een wandeling naar Wanla in zo’n 2 uur. Het is leuk hier het zeer oude - boven het dorp gelegen - kloostertje te bezoeken. (zie verder de beschrijving hierboven onder kopje “dag 12 t/m 22 tiendaagse trektocht in Ladakh langs dorpen en kloosters” over de mogelijkheid tot het maken van dagtochten vanuit Phanjilla).

dag 20 en 21 Hanupata-Sniougoutse La (5025 meter)

Wij hebben 2 dagen de tijd om de pas over te steken. Normaal gesproken nemen we een acclimatiseringovernachting verderop in de vallei (op ongeveer 4400 meter). De volgende dag is de pasoversteek, die 6 tot 7 uur kan duren. Het landschap is weer weids en vooral na de eerste voorpas kom je in een betoverend landschap van grauwe golfbanen met puntige kathedralen van zandsteen. Vlak voor de pas doemen de meest bizarre vormen op in warm geel en bordeaux rood en je loopt je nietig te voelen zo op weg naar de pas. Op de top zit je plots weer heel dicht bij de sneeuw. Daarna wacht de steile daling.

dag 22 Voet Sniougoutse La-Shilla

Deze zware dag steken we ruim 30 keer de rivier over. Looptijd 6 tot 7 uur, langer indien je steeds van schoeisel moet verwisselen. Het beste is om deze dag met je Teva-sandalen te lopen. I.v.m. stijgen van rivier door opgewarmd smeltwater vroeg vertrekken. Soms kunnen we de rivier (later op de dag) niet meer zonder touw oversteken en dat kan het avontuurlijke karakter aanmerkelijk doen toenemen! In Shilla staan we in een korenveld onder de bomen.

dag 23 Shilla-Lamayuru

Over de nauwe en hete Prinkiti La (3725 meter) loop je in 3-4 uur naar Lamayuru, waar aan het riviertje aan de voet van het dorp een camping ligt onder de bomen. Als je over de Prinkiti La bent, kom je in een nieuwe wereld en Lamayuru ligt prachtig op en aan de voet van een heuvel, waarboven majestueus het klooster torent. Vanuit het klooster heb je een gigantisch uitzicht op de omhooggekomen oceaanbodem, vooral bij zonsondergang. Als het mogelijk is, proberen we de volgende dag nog een "puja" mee te maken, meestal heel vroeg in de ochtend.

dag 24 Lamayuru naar Leh

Na de puja of een “laat” ontbijt vertrekken we weer naar Leh. Onderweg kunnen we nog even genieten van het prachtige Ladakhi landschap.

dag 25 Leh

Een dag vrij te besteden in Leh.

dag 26 vlucht over de Himalaya van Leh naar Delhi

Vandaag vliegen we terug naar Delhi. Gedurende de 1 uur durende vlucht glijden talloze toppen en besneeuwde bergkammen onder je door totdat de bergen plaatsmaken voor grote vlaktes. In Delhi aangekomen begeven we ons naar het internationale luchthaven voor de terugvlucht naar Nederland.

dag 27 Delhi - Amsterdam

Een nachtvlucht met een vroege aankomst op Schiphol.