Dolpo: Van dag tot dag

Dolpo is één van de dunstbevolkte en meest geïsoleerde districten van Nepal. Het ligt ver achter het Dhaulagiri massief in de regenschaduw. De bevolking is overwegend Tibetaans. Het is 11 dagen lopen om het gebied vanaf Darbang te voet te bereiken, waarbij vijf passen moeten worden overgestoken. Dit gedeelte is zeer de moeite waard. Je komt door fantastische streken in het hart van Nepal en je krijgt op deze manier niet alleen de beste algemene indruk van het land, maar ook van hoe ver weg Dolpo eigenlijk ligt. Deze tocht behoort al vele jaren tot de mooiste uit ons programma.
Voor onderweg moeten tenten, keukenuitrusting en veel voedsel en brandstof worden meegenomen, zodat de Dolpo-trek het karakter heeft van een expeditie, met veel dragers, een kookploeg en meerdere gidsen.
Pas in 1988 zijn er voor het eerst toeristengroepen toegelaten in een beperkt deel van het district en hierbij was meteen al een HT Wandelreizen groep. Sindsdien zijn we er, zowel in het voor- als najaar, steeds met enkele groepen heengetrokken, zodat we inmiddels veel ervaring hebben in deze regio. Mede door Peter Mathiessens bestseller, "Het Sneeuwluipaard", is Dolpo in de belangstelling komen te staan.

Een opmerking vooraf

Het gaat hier om een avontuurlijke reis. Er zijn diverse factoren die onderweg onze reisplannen kunnen beïnvloeden, hoe goed de reis ook is voorbereid. Onderstaande reisbeschrijving geeft de hoofdlijnen van de reis weer. De reisleiding kan zich genoodzaakt zien om tijdens de reis verschuivingen in het geplande programma aan te brengen.

dag 1 en 2

Deze dagen zijn gereserveerd voor een vlucht van Amsterdam naar Kathmandu. Verschillende vluchtmogelijkheden vind je onder het kopje vliegtickets.

dag 3

Verblijf in Kathmandu, zodat je deze stad en omgeving kunt verkennen.

dag 4 Kathmandu - Pokhara

We vertrekken vroeg met de bus naar Pokhara samen met het merendeel van het Nepalese begeleiding (gidsen, keukenpersoneel en dragers). Dit traject duurt ongeveer acht uur, met soms wat extra oponthoud door een landverschuiving hier en daar, een lekke band, motorpech of werkzaamheden aan de weg. De lange weg slingert zich door groene valleien, langs de Trisuli en Marsyandi (rivieren). Er is een lunchstop in Muglin halverwege het traject. We overnachten in een hotel/guesthouse in Pokhara.

dag 5 Pokhara - Beni 900 meter - Darbang

Vandaag rijden we eerst in een uur of 4 naar Beni. Onderweg hebben we, bij helder weer, prachtig zicht op de Machepuchare en de Annapurna`s. In Beni stappen we over in een kleinere bus en rijden nog 2 1/2 uur verder naar het einde van de weg in Darbang.
Aan de overkant van de rivier maken we kamp langs de snel stromende rivier. Meestal is dit een warme dag dus dat je het zweet en stof van je kan afspoelen in de rivier is heerlijk.

De eerste trekkingweek lopen we door het midden Nepalese berggebied dat tussen het laagland van de Terai en de hoge Himalaya in ligt. Af en toe zie je de machtige zuidwanden van de Dhaulagiri. We maken kennis met de kookkunsten van de kok en het reilen en zeilen van een groep op trek door Nepal.
We lopen door zeer vruchtbare dalen, waar rijstterrassen en citrusbomen langzamerhand plaatsmaken voor tarwe- en gierstvelden en appelbomen. De streek is eerst nogal dichtbevolkt en we komen door verschillende grote dorpen. In deze regio wonen stammen als Gurungs en Magars, die tot de meest oorspronkelijke bevolking van Nepal behoren.

dag 6 Darbang - Dharapani 1545 meter

We beginnen de trek met een korte wandeldag naar Dharapani waar we rond lunchtijd aankomen.
Het pad gaat op en neer stroomopwaarts langs de rivier. Na de oversteek van de Dang Khola volgt een klim in haarspeldbochten tegen de bergwand.
Na 50 minuten klimmen is er op 1470 meter het eerste uitzicht op het dorp Dharapani, met op de achtergrond de zuidwanden van een goed deel van de Dhaulagiri-keten, w.o. Dhaulagiri 1, 3 en Churen Himal. Vandaar is het na wat dalen en geleidelijk klimmen nog 25 minuten naar Dharapani over een geplaveid pad. Dharapani is een groot, prachtig gelegen dorp; het duurt een kwartier om er doorheen te lopen.

dag 7 Dharapani - Muna - Lumsum 2150 meter

We beginnen ‘s ochtends met een korte klim van 25 minuten tot 1730 meter, waarna er tijdens de geleidelijke afdaling spoedig uitzicht is op Takum (1670 meter). Na Takum loopt het pad wat op en neer en is er uitzicht op de Myagdi Khola vallei. Op de terrassen boven Takum wordt in het najaar gierst en sorghum verbouwd. In de dorpjes zelf zie je veel papaja-, mandarijnen- en limoenenbomen. Op 1800 meter bereiken we een uitzichtpunt vanwaar we een mooi overzicht hebben over de te volgen route.
Bij Phaliya Gaon verlaat de  "Rond Dhaulagiri" trek hier de ‘hoofdweg’ naar Dolpo. Wij volgen de route naar Muna, dalen af naar de rivier en steken de rivier over om daarna langs de andere kant nog een flink stuk te lopen naar Lumsum waar we overnachten. Onderweg passeren we een prachtige waterval (via de lage route). De looptijd ligt vandaag tussen 6 en 6½ uur.

dag 8 Lumsum - Jalja La 3350 meter - Rivercamp 3100 meter

De klim naar de Jalja La is geleidelijk maar wel pittig. Het is de eerste pas op onze route en we moeten nog een beetje wennen aan een lange klim. We duiken de fantastische rododendron bossen in en klimmen en klimmen omhoog. De top van de Jalja La is een vlak weidegebied met diverse herdershutten. Als het helder is kun je van hier de andere toppen van het Dhaulagiri-massief overzien: Gurja en Churen Himal, Puta Hiunchuli e.v.a. Hou er rekening mee dat het vanaf hier, zeker in het najaar, iedere nacht kan vriezen. Als er niet voldoende water is op de pas of er staat veel wind, wat vaak het geval is, dalen we nog +/- 1 uur af naar een mooie campsite aan de rivier. Looptijd is dan ruim 6 uur.

dag 9 River camp - Dhorpatan 2900 meter

Vandaag een redelijk relaxte dag.  We dalen heel langzaam door uitgestrekt oerbos. Naaldbomen en  baardmossen die aan de takken van van reusachtige jeneverbesbomen hangen. De route brengt ons naar de vlakte van Dhorpatan, een brede vallei waar Tibetaanse vluchtelingen zich hebben gevestigd. Hier is de checkpost van het Dhorpatan Hunting Reserve.
We kunnen ervoor kiezen om de dag van morgen iets te verkorten door vlak na de voormalige airstrip tussen de akkertjes door omhoog te lopen. Na een klein colletje komen we in een mooie vallei waar we ons kamp opzetten. Looptijd ongeveer 7 uur.

dag 10 Dhorpatan/forest Camp - Thankur 3250 meter

De komende dagen steken we in noordelijke richting de Dhaulagiri keten over waarbij we veel moeten stijgen en dalen. De eerste pas heet Phaguni Duri en ligt op ± 4000 meter. Hier merk je voor het eerst goed dat je wat hoger komt. Je loopt minder makkelijk omhoog en voor je `t weet sta je te hijgen. Van boven op de pas kijk je in de diepte van de volgende vallei en weer verder waar de bergen steeds hoger worden. Na de pas dalen we eerst geleidelijk over een mooi pad. Even verderop draait het pad westwaarts. In het voorjaar kan dit noordwaarts georiënteerde gedeelte van het pad nog met sneeuw bedekt zijn. Even verderop beginnen we aan de steile afdaling naar Thankur. De kampeerplek ligt midden in de wildernis aan de oever van een kleine rivier.
Looptijd normaal ± 6 uur (bij slecht weer kan het hele traject wel tot 2 uur meer tijd kosten).

dag 11 Thankur - Pelma 2525 meter

We lopen door schitterend oerbos, de bomen behangen met baardmossen en orchideeën, verder omlaag. Over een houten bruggetje steken we de rivier over om direct daarna weer een uur steil tegen de berg omhoog te moeten. Deze dag overnachten we in Pelma, het eerste van twee kleine dorpen die we in zes dagen gaan tegenkomen. Je kunt zien dat de mensen die hier zover weg wonen van enig centrum, erg arm zijn en moeite hebben om hun dagelijkse eten bij elkaar te schrapen. Ze dragen kleding van zelf geweven stoffen en dat er niet vaak gewassen wordt is ook duidelijk. Aan de andere kant van de vallei ligt het zusterdorp Yamarkhar, waar we morgen doorheen zullen komen. Dit is het gebied waar het maoïstische verzet begonnen is. De dorpjes liggen op 2 dagen lopen van het centrum van verzet: Rukum. Vaak worden we om een bijdrage gevraagd om het dorp verder te helpen bij het bouwen of onderhouden van het schooltje of om de armen van het dorp wat hulp te bieden. Looptijd ± 5 uur.

dag 12 Pelma - Dhule 3335 meter

Nadat we aan de afdaling zijn begonnen, lopen we alweer snel in de koude schaduw. Na de rivier te zijn overgestoken begint de klim waar we gisteren al een vermoeden van hadden. Het blijkt inderdaad een lange en steile klim die door Yamarkhar heen leidt naar hoger gelegen hellingen. Net als je het bijltje erbij neer wilt gooien is het lunchpauze en ruim gelegenheid om je vochtbalans weer op peil te brengen. `s Middags stijgen we nog verder en lopen we een half uurtje door een spectaculaire kloof. Ons kamp is bij een verzameling seizoenshutjes waar herders en de begeleiders van de paardenkaravanen hun onderkomen vinden tijdens de regenachtige Nepalese zomer. Looptijd ± 5 uur.

dag 13 Dhule - Seng Khola 3880 meter

Vanaf Dhule gaat het meteen ongeveer 400 meter behoorlijk steil omhoog over een ridge met prachtig uitzicht naar diverse kanten. Al contourend en steeds stijgend klimmen we langs de bergwand naar de Nautale-La. Vanaf de pas zie je de Jalja-La in het zuid oosten. Ook de route over de ridge naar Pelma is goed te overzien. Na de pas dalen we eerst ± 200 meter steil omlaag tot aan de lunchplek. (± 1 uur) Daarna gaat het op en neer maar ongemerkt stijg je toch weer. Het bos hebben we voor de komende dagen achter ons gelaten. Ons kamp ligt aan de Seng Khola (Khola= rivier), één van de koudste plekken op deze tocht. Laat in november kunnen de temperaturen zakken tot -20° Celsius. Looptijd 5 uur.

dag 14 Seng Khola - Purbang 4050 meter

De ochtend begint vandaag in stijl: we klimmen urenlang in een verlaten omgeving langs spectaculaire (meestal) besneeuwde berghellingen en rotswanden naar de Baradaha La op ± 4450 meter. Je kunt al op de Jang La kijken waar we morgen overheen gaan. We kamperen op een plaats die Purbang heet en waar `s zomers schaapherders hun kamp opslaan. Langs het pad zie je de kampeerplekken van de Nepalezen die hier in het voorjaar op zoek gaan naar `yarsagumba`. Onderweg is er hoogst waarschijnlijk geen water dus nemen we zelf extra mee en lunchen in het kamp. Looptijd 4½ uur.

dag 15 Purbang - Sahartara 2980 meter

Weer begint de dag met een klim. Dit keer betreft het een voor-pas voor de uiteindelijke Jang La (4500 meter). Er volgt een zeer lange afdaling, eerst over kale hellingen later overgaand in bos, naar Sahartara, een klein dorpje in de buurt van Tarakot. Dit is een verzameling dorpen van Tarali`s, een Magar-groep, die door nauwe handelscontacten met de Tibetanen de lamaïstische religie hebben overgenomen, getuige enkele huistempels en de vele stupa`s. We lassen hier een rustdag in en zijn misschien te gast in een van hun authentieke huizen. Ook vandaag zullen we waarschijnlijk pas lunchen in het kamp.  Looptijd +\- 5 uur.

dag 16 Sahartara (Rustdag)

Vandaag kun je een bezoek brengen aan het oude tempeltje in Taragompa of gewoon luieren in het kamp.

dag 17 Sahartara - Lahini 3250 meter

Nu trekken we naar het noordoosten, het is drie dagen lopen door de Tarap vallei. Deze nauwe kloof zou in Europa zeker de status hebben van Nationaal Park. De eerste dag begint met een steile afdaling naar de Bheri rivier, langs het fort van Tarakot.
De bewoners staan op de daken om onze vreemde stoet voorbij te zien trekken. Daarna duiken we het begin van de kloof in. Het is nu klimmen wat de klok slaat, maar het pad is goed sinds het met geld uit Nederland is opgeknapt en er een flink aantal nieuwe bruggen zijn gebouwd. Het pad kronkelt zich langzaam omhoog door prachtige oerbossen en langs donderende watervallen in de Tarap-rivier. Lahini is een mooie campsite langs de rivier, het water is koud maar zolang de zon er is gaat het nog net om al het zweet van vandaag er af te spoelen. Looptijd +/- 5 uur.

dag 18 Lahini - kamp naast de rivier (cavecamp) 3585 meter

Vandaag is het eerst weer klimmen en daarna gaat het op en neer (Nepali flat) richting een kampeerplaats aan de rivier. Een spectaculair maar goed begaanbaar pad langs steile afgronden met diep beneden je een kolkende rivier in combinatie met kale en soms loodrechte rotswanden. We komen nu ook in het gebied waar meer yaks voorkomen en soms zien we hier ook blauwschapen. Looptijd 3 1/2 uur.

dag 19 rivierkamp - Do Tarap 4080 meter

Niet alleen stijgen we langzaam naar meer dan 4000 meter hoogte, maar bovendien is het dal zo nauw, dat de zon er, met name in het najaar, maar enkele uren per dag te zien is. De rest van de tijd vriest het. We verlaten de nauwe kloof over een pasje dat door erosie een grillig gevormd beeld geeft.  Op de pas staat een chorten en we kijken de vallei in die ons naar Do voert. Na de korte afdeling wordt het dal breder en we lopen stroomopwaarts naar het noorden. Tenslotte verschijnt in de verte, aan het eind van het dal Do Tarap, een groep echt Tibetaanse dorpjes. Je loopt langs gebedsmuren en stupa`s en ziet van ver al de witgekalkte Tibetaans-boeddhistische gompa. Je bent hier in een totaal andere wereld. ’s Middags en de volgende morgen hebben we tijd om Do te verkennen. Er zijn een paar kloostertjes waaronder ook een gompa van de Bon-po sekte, een voorboeddhistische religieuze variant. die beslist de moeite waard zijn. Looptijd 5 1/2 uur.

dag 20 Do - Tok Khyu 4200 meter

De bewoners van Do, de Dolpo-pa, zijn puur Tibetaans gekleed in ruwe wol en schoenen met yakleren zolen. Hun huizen zijn robuust gebouwd met dikke muren van keien en getooid met gebedsvlaggen. Op deze hoogte kan alleen nog gerst als voedingsgewas worden verbouwd op geïrrigeerde velden. Verder leeft men van wat knolgewassen en veeteeltprodukten. De bevolking is semi-nomadisch en trekt in het warmste deel van het jaar rond met kuddes schapen en yaks op de hooglanden. Belangrijk is de doorvoerhandel van zout uit Tibet en bovendien worden boter en wol uitgewisseld tegen o.a. granen uit het zuiden.

We gebruiken de ochtend nog om de gompa`s te bekijken of  de werkwijze van de bevolking gade te slaan. In het voorjaar is men de akkers aan het ploegen met de yaks. In het najaar aan het oogsten en dorsen.
Na de lunch lopen we op ons gemak in 2 tot 3 uur naar Tok Khyu aan de voet van de Numa la. Onderweg lopen we door fraaie dorpen en het is aan te bevelen om het rustig aan te doen en zoveel mogelijk van dit bijzondere deel van de tocht in je op te nemen. We maken ons kamp even buiten het laatste dorp bij het begin van de klim van morgen. Het wordt een koude nacht.

dag 21 Tok Khyu - Numa La 5315 meter - Baga La bc 4450 meter

We zijn inmiddels voldoende geacclimatiseerd en kunnen de twee vervaarlijke passen van boven de 5000 meter, Numa La en Baga La, in twee dagen oversteken.
Het is toch nog een stevige klim naar de 5200 meter hoge Numa La. Op de top zie je in de verte nog heel duidelijk het silhouet van de Dhaulagiri I, de Annapurna en zelfs de Manaslu keten. Verder naar het noorden strekken zich rij na rij de onafzienbare kale bergketens uit tot ver in het Tibetaanse plateau. Hier op de pas bekruipt je het gevoel dat de terugreis nu bijna aanvaard wordt, maar dat is gelukkig slechts schijn. De afdaling is niet al te zwaar, behalve als er veel sneeuw ligt, wat in het voorjaar nog wel eens wil gebeuren. Tussen beide passen is een grandioos ijzig niemandsland, waar we de nacht doorbrengen op 4450 meter. Ook hier zijn temperaturen ver beneden het vriespunt niet ongewoon. Looptijd +/- 6 uur.

dag 22 Baga La bc - Baga La 5180 meter - Phoksumdo 3655 meter

Weer zo’n mooie pasdag. Na de rivier te zijn overgestoken klimmen we 3 tot 4 uur achter elkaar langzaam omhoog. Zo nu en dan is het pad bijna vlak. Het laatste stuk voor de pas traverseren we schuin omhoog over de berghelling, je kunt de vlaggen al van veraf zien. Vanaf de 5150 meter hoge Baga La kijk je het ogenschijnlijke zo diepe dal in waar we richting het Phoksumdo meer gaan lopen. Maar eerst de lange en steile afdaling naar de lunchplaats. Aan het eind van de dag is er dan nog een korte maar pittige klim naar het beroemde Phoksumdo-dal. Hier ligt op 3600 meter het (heilige) diepste en mooiste meer van Nepal. We kamperen aan de oever en kijken naar de nederzetting van Bon-po monniken en het onwaarschijnlijk mooie blauw van het meer. We mogen er niet in zwemmen of onze kleren wassen. Looptijd 7 uur.

dag 23 Phoksumdo rustdag

De meeste zullen vandaag toe zijn aan een rustdag. En wat is een betere plek dan deze. Tussen de witbesneeuwde pieken, lekker in de zon aan het diepblauwe meer dringt het misschien tot je door waar je eigenlijk bent. We bezoeken natuurlijk ook het Bon-po klooster en het zeer pittoreske dorpje Ringmo.

dag 24 Phoksumdo - Sepka 2800 meter

We dalen vervolgens af door het bosrijke zuidelijke dal naar de districtshoofdplaats Dunai. Langzaam lopen we langs de rivier omlaag. Ondanks dat dit nog een behoorlijk lange dag is, zitten de grootste inspanningen er op en kun je hier volop genieten van de prachtige bossen waar het felle zonlicht door het gebladerte wordt gebroken. Hier en daar een waterval en misschien een troep apen. We overnachten op een prachtige plek in Sepka. Looptijd 6 tot 7 uur.

dag 25 Sepka - Dunai 2100 meter

Vandaag een korte dag. We zakken verder af langs de rivier richting Dunai en het landschap wordt wat opener. Als we over de brug Dunai inlopen, zijn we ineens weer in een andere wereld met lodges, winkeltjes en zelfs een telefoon. We zetten onze tenten op in de tuin van een hotel en maken ons op voor de laatste loopdag naar Juphal. Looptijd 3 1/2 uur.

dag 26 Dunai - Juphal 2520 meter

Nadat we eerst een stuk langs de rivier hebben gelopen, beginnen we aan de laatste fikse klim omhoog naar het vliegveldje van Juphal. We lopen nog door een verzameling dorpjes van uit India afkomstige groepen Kakibrahmanen en chetri`s.
De airstrip van Juphal is een kleiige baan met fikse gaten die steil naar beneden afloopt. De baan is erg kort en er kan dan ook maar een beperkt aantal mensen en bagage mee, omdat met te veel gewicht het toestel niet tijdig ‘los’ is. Een hele spectaculaire plek om vandaan (of naar toe) te vliegen. Looptijd 3 uur.

dag 27 extra dag

Reserve terugreis dag voor onvoorziene omstandigheden of om de terugtocht in een wat relaxter te tempo te kunnen doen.

dag 28 Vlucht Juphal naar Nepalganj en door naar Kathmandu

Vandaag ook weer een grote overgang: de laatste weken ben je gewend geraakt aan de kou. De vlucht van ongeveer 45 minuten is altijd een gedenkwaardige gebeurtenis: iedereen is alleen met zijn/haar gedachten en gemengde gevoelens. Als onder je het hooggebergte langzaam maar zeker plaatsmaakt voor de lagere gedeeltes van Nepal ben je blij weer terug te keren naar enige luxe van het westers bestaan, terwijl je tegelijkertijd weet dat je dit vredige, harmonieuze en onaardse bestaan achter je laat. Drie weken lang heb je geen machine of auto gehoord en er was geen haast.
Als je uit het vliegtuig stapt is het ineens 20 graden warmer: fleecejack uit, bergschoenen uit. Hier ben je weer omgeven door paardenkarren, motorrickshaws, bussen en fietstaxi`s: de terugreis naar de snellere tijd is begonnen.

N.B. Er landen in Juphal alleen 18-persoons toestellen (waarin vanwege de hoogte slechts 15 personen meekunnen). Aan binnenlandse vluchten in Nepal zijn altijd onzekerheden verbonden. Soms is er een vliegtuig in onderhoud, soms waait het te hard of soms is er teveel bewolking; er zijn vele redenen waarom een vlucht kan worden uitgesteld of geannuleerd en soms wordt er een behoorlijk beroep gedaan op je incasseringsvermogen.
Hoewel er meerdere luchtvaartmaatschappijen vliegen op Juphal, moeten we hier toch rekening houden met vertraging. Er zijn vele redenen in Nepal waarom binnenlandse vluchten vertraagd worden of zelfs helemaal niet worden uitgevoerd. Het kan betekenen dat we op het laatste moment een ander vliegtuigje moeten charteren of misschien zelfs per helikopter moeten vliegen. Het verschil in kosten wordt hoofdelijk over de deelnemers omgeslagen en kan een bedrag vertegenwoordigen van ongeveer € 200,-- tot € 300,-- per persoon. In principe proberen we de kosten zo laag mogelijk te houden door bijvoorbeeld in zo’n geval, indien mogelijk,  direct op Pokhara te vliegen.

dag 29 en 30 Kathmandu

Tijd om bij te komen van de hele tocht. Het verwerken van al die ervaringen zal voor de meesten nog lange tijd nagenieten betekenen. Tijd ook om de stad nog eens in te gaan en souvenirs te kopen. Soms ook een dag om vertragingen op te vangen.

dag 31 en 32 Kathmandu-Amsterdam

`s Avonds vertrek uit Kathmandu, de volgende dag komen we aan in Amsterdam.