Kamtsjatka: Van dag tot dag

We zullen gemiddeld ongeveer 8 uur per dag lopen, vergezeld van een ervaren plaatselijke gids. We lopen met volle bepakking, maar doordat we tijdens de geplande helikoptervlucht twee maal een stop maken om een voedseldepot in te richten voor de terugweg, hoeven we nooit meer dan voor vier dagen eten te dragen.

Het terrein bestaat uit een afwisseling van loofbos (wilgen, lijsterbes, els, steenberken), lage jeneverbesachtige struikvegetaties, open grasvlakten, toendra en lavavelden. Tijdens de dagtochten zonder rugzak, veelal beklimmingen van vulkaantoppen, loop je ook over sneeuwvelden en puinhellingen. Ook moeten er af en toe riviertjes worden doorwaad. Tijdens de trek die grotendeels over een soort wildpad loopt, proberen we, waar dit kan, zoveel mogelijk boven de boomgrens te blijven. Dit in verband met mogelijke muggen, het uitzicht en de begaanbaarheid van het terrein.

Met enig geluk zie je onderweg diverse malen beren, roofvogels, marmotten, hoenderachtige, misschien elanden en soms bestaat er de mogelijkheid om zelf zalm te vangen in de talloze beekjes. Ook kunnen er veel wilde bessen en paddestoelen worden gegeten. Verder kom je langs allerlei vulkanische verschijnselen, zoals kleine rokende kratertjes, wijde caldera’s met steile zijranden, borrelende modderpoelen, witte stoompluimen, gele zwavelhoudende gesteenten en warme bronnen, waarin ook gebaad kan worden.

De hele tijd zijn de grote, wit besneeuwde vulkaankegels nadrukkelijk aanwezig. Het klimaat is vergelijkbaar met dat in Nederland, enkele dagen regen is dus zeer wel mogelijk, maar ook warm, zonnig weer.

Een opmerking vooraf

Het gaat hier om een avontuurlijke reis. Er zijn diverse factoren die onderweg onze reisplannen kunnen beïnvloeden, hoe goed de reis ook is voorbereid. Onderstaande reisbeschrijving geeft de hoofdlijnen van de reis weer. De reisleiding kan zich echter genoodzaakt zien om tijdens de reis verschuivingen in het geplande programma aan te brengen.

dag 1 t/m 2 aankomst op Kamtsjatka

Op het vliegveld van Petropavlovsk worden we opgewacht door de plaatselijke Russische gids die ons tijdens de trek zal begeleiden. Het is zijn taak steeds de beste route te kiezen, d.w.z. bij voorkeur over wildpaden door open terrein of door hoog opgaand berkenbos. Hij zal zoveel mogelijk proberen om uitgebreide gebieden met dicht struikgewas (van elzen of dennen, meestal 3 - 4 meter hoog) te vermijden of eromheen te trekken, omdat het lopen in dergelijk terrein met alleen erg vermoeiend is, maar vooral ook letterlijk en figuurlijk uitzichtloos. Toch zal er af en toe wel ergens een strook met dicht struweel genomen moeten worden, evenals een enkele moerasachtige passage (tot ongeveer kruishoogte door het water). Ook kiest de gids de kookplaats en maakt het kampvuur waarop gekookt wordt, althans in de lagere gebieden waar voldoende brandhout voorhanden is. Voor de hogere gebieden en voor eventueel erg natte weersomstandigheden gaan zo wie zo enkele lichtgewicht MSR benzinebranders mee van HT. Het koken zelf gebeurt meestal in samenwerking met de groep.

Daarnaast is het de taak van de gids om de eerder uitgezette voedseldepots terug te vinden, alhoewel hiervoor ook een kleine GPS plaatsbepaler vanuit Nederland meegaat.

De eerste kennismaking met Kamtsjatka is heel apart: Petropavlovsk ligt aan een soort grote natuurlijke haven in de vorm van de prachtige Avatsja-baai, temidden van spectaculaire witte vulkaantoppen als de Koryakski-, Avatsja- en Wiljoetsjinskivulkanen. Het is misschien typisch Russisch (of Sovjet) dat een dergelijke adembenemende landschappelijke omgeving ontsierd wordt door veel grote, treurige flatblokken. Gelukkig kent de stad Petropavlovsk (genoemd naar het schip de "Peter en Paul" van de Deense ontdekkingsreiziger in Russische dienst (Vitus Bering) ook een paar mooie historische wijken, met oude houten huizen en kerkjes.

dag 3 Petropavlosk

De dag na aankomst wordt besteed aan het verkennen van de stad en aan het doen van de nodige inkopen, voor de eerste trek, in de winkels en op de markt. Ook kun je eventueel een kaart aanschaffen van het gebied waar we gaan lopen. Met goed weer kunnen we ook al deze dag met de helikopter vertrekken.

dag 4, 5 en 6 start van de trekking

Het is een uur rijden naar het helivliegveld voor de 150 km lange vlucht naar het startpunt van de eerst trek: de krater van de Ksoedatsj-vulkaan. Het vertrek op tijd hangt af van het weer; bij zeer slechte weersomstandigheden (vooral mist) wordt niet gevlogen en moet er dus eventueel een extra dag gewacht worden. Tijdens de helivlucht heb je een geweldig uitzicht op de wildernis onder je. We maken twee tussenlandingen om voedsel achter te laten voor de terugweg. Hierdoor loop je tijdens de eerst trek steeds met eten voor maximaal vier dagen. We landen in de krater van de vulkaan, tussen twee grote diepblauwe meren. `s Middags kun je een wandeling maken naar de steile wand van het Stübel-meer. De volgende dag maken we een dagwandeling naar een van de hoogste punten van de oude kraterrand (die een doorsnee heeft van 7 - 8 km). Paden zijn hier niet, waarschijnlijk loop je omhoog langs een bergbeekje door een puingeul, al dan niet over sneeuwveldjes. Dit hangt af van de plaatselijke omstandigheden (veel of weinig sneeuw in afgelopen winter, koude of warme zomer).

Hier kun je al de eerste beren zien, soms met jongen. Vanaf de top heb je een mooi uitzicht op zuidelijker gelegen vulkanen en op de kust van de Stille Oceaan. Aan de rand van het meer, vlakbij de kampeerplek, komt heet water naar boven; vooral `s avonds is dit aan de stoomwolken goed te zien.

dag 7

De volgende dag begint de trek echt: voorzien van rugzakken gevuld met tenten, andere kampeerspullen en eten voor vier dagen, vertrekken we in noordelijke richting, eerst over uitgestrekte, kale as- en slakkenvelden, een overblijfsel van de laatste uitbarsting van de vulkaan. Af en toe zijn nog wat verbleekte stammetjes te zien van het berkenbos dat hier eens heeft gegroeid. Rechts beneden ons neemt de Tjoplayarivier (`tjoplaya` betekend warm) een drempel in de vorm van een enorme witte waterval. Je kunt, afhankelijk van het tijdschema, afdalen naar de voet van de waterval (zeer spectaculair!), maar hiervoor moet je wel bereid zijn een half uurtje door het dichte struikgewas te worstelen (rugzak boven laten!). Aan het eind van de grindvlakte gaat het terrein over in open berkenbos, de standaard begroeiing van lage vlakke dalbodems op deze breedte. We steken de rivier over en maken kamp op de andere oever, tussen hoge veelkeurige bloemen (rode wilgenroosjes, geel boerenwormkruid, witte berenklauw).

dag 8 en 9

We lopen hoofdzakelijk door hoog berkenbos, met af en toe open zanderige stukken, veelal begroeid met rendiermos. We proberen zo mogelijk oude wildpaden te volgen, ingesleten door de eeuwenlange trek van rendieren en berggeiten. Door de toename van de lynxen populatie in dit gebied is het grote wild vrij schaars geworden. De lynxen voeden zich tegenwoordig vooral met hazen, waarvan we er onderweg veel tegenkomen. Vandaag staan enkele rivierdoorwadingen op het programma (meestal ongeveer kuithoogte); een stevige houten stok verbetert hierbij de balans aanzienlijk en maakt zo de doorsteek een stuk ontspannender.

dag 10 depot, dag 11

Tegen de middag komen we ten noorden van de Chodoetka-vulkaan aan, op een grote open vlakte, begroeid met tot 2 meter hoge planten, waar we kamp maken bij een warm meertje (het water kan echt gloeiend heet zijn!) en waar we bij wat houten hutjes ons eerder uitgezette depot hopen aan te treffen. `s Middags heb je ruim de tijd om te baden. De volgende dag beklimmen we zonder rugzak een voortop van de Chodoetka, de berg Prijomysh (± 1300 meter). Ook hier loopt de route omhoog eerste door manshoge bloemenvelden, dan berkenbos en later door de steile stroomgeul van een bergbeek. Eenmaal op de met grashellingen bedekte bergtop aangekomen heb je een prachtig uitzicht over de wijde omgeving. In het korte gras boven op de top groeien veel bijzondere bergplanten en dwergstruikjes. De meegebrachte lunch gebruiken we hier, met uitzicht op de steile puinhellingen en zwarte rotsen van de Chodoetka in het zuiden.

dag 12 en 13

We ontkomen niet aan een kruisdiepe doorwading van een moerassig stuk van de Chodoetka-rivier. De gids loopt voorop en kiest de beste route. Daarna gaat het verder over de droge beboste oever in noordelijke richting. Door half open bos trekken we over oude rendierpaden een lage pas over en komen in het stroomgebied van de Asatsja-rivier. We oriënteren ons op een ronde, kale heuvel, `Golaya` geheten, waaronder we, na doorsteek van de Asatsja-rivier, kamp opslaan op de hoge oever. De begroeiing bestaat hier uit een afwisseling van een mos, lage heide en 2 - 3 meter hoge dennenstruiken, het zogenaamde `kedratsj`. We zitten hier midden in berengebied! De beren lopen hier rond in de uitgestrekte velden met hoge bloemen en planten in het dal, in afwachting van de zalmtrek op de Asatsja-rivier. Geregeld zie je dan ook de bruine of blonde schoft van een beer door de plantengroei schommelen. Pas als het dier rechtop gaat staan op zijn achterpoten om zich te oriënteren, zie je werkelijk hoe groot hij is! De beren zijn hier overigens over het algemeen behoorlijk schuw; zo gauw ze een mens ruiken of horen gaan ze op de loop. We vervolgen de tocht door afwisselend open vlaktes en berkenbos. Af en toe moeten we een klein beekje oversteken; de meeste simpelweg met een flinke sprong. Steeds houden we aan de rechterkant de ronde top van de Asatsja-vulkaan in het zicht.

dag 14 depot - 15 t/m 19

Dag 14 lopen we verder naar het noorden over een pad wat langzaam stijgt naar het zogenaamde plateau waarop de vulkanen Goreli en Moetnovski liggen. Hier ligt ergens ons volgende depot. De volgende dag komen we inmiddels min of meer boven de boomgrens; het is er `s nachts wat kouder en winderiger. Bovendien is hier geen goed brandhout meer te vinden zodat nu toch echt de branders aan het werk moeten. In de omgeving, diepe dalen begroeid met kreupelhout van wilgen en elzen, komen veel beren voor. Ga hier dus niet in je eentje ronddwalen. Met verse voorraden voert de tocht verder, eerst nog een stukje redelijk vlak over de zandweg, dan opnieuw matig stijgend over grasvlakten en toendra (met veel sneeuwhoenders en fluitende marmotten). Boven gekomen heb je een mooi uitzicht op de meer recente kegel van de Goreli- en de rokende Moetnovski-vulkaan. Over een steile gras- en gruishellingen dalen we af naar de bodem van een rivier en komen meteen in een andere omgeving; we lopen hier over donkere, grijze asvlaktes met af en toe pikzwarte grillige lavarotsen. Vooral in somber, bewolkt weer een zeer `unheimisch` landschap. Op een van de schaarse groene plekjes slaan we ons kamp op en halen opnieuw de branders tevoorschijn.

dag 20 en 21 kraters van de Goreli

Deze dagen bieden de gelegenheid om `s ochtends, opnieuw zonder rugzak, een kijkje te nemen over de rand van de kraters van de Goreli. Diep beneden ons zien we twee prachtig blauwe kratermeren, waarin voortdurend vanuit de steile puinhellingen grote stenen naar beneden denderen.

dag 22 beklimming van Moetnovski-vulkaan

De volgende dag is het hopelijk mooi weer voor de spectaculaire afsluiting van de trek; een dagwandeling naar een in de krater van de actieve Moetnovski-vulkaan. Alhoewel het landschap binnen de krater door de grote activiteit er elk jaar weer anders uitziet, kun je toch wel het volgende verwachten; steile, gelaagde rotswanden in alle kleuren van de regenboog, glinsterende zilverkleurige hanggletsjers aan de binnenrand van de krater, overgaand in enorme ijsbrokken gemengd met puin en as, gedroogde moddervelden met slagroomtaartpatroon, venijnig borrelende gele en witte melkplassen (val hier niet in) langzaam `ploppende` modderpoelen en talloze geelwitte rookpluimen van sissend ontsnappende zwavelgassen. Met een beetje beleid, en je houden aan de aanwijzingen van de gids, kun je hier gewoon tussen door lopen.

Ook de wandeling naar de krater toe is zeer bijzonder. Je hebt bij helder weer een prachtig uitzicht op de lichtgekleurde tongen van de uit de inkeping in de kraterrand uitgespoelde vulkanische materialen en in de verte op de spitse, besneeuwde kegel van de Opala-vulkaan (2460 m). Je loopt hier over afwisselend grijs, zand en flauwe sneeuwhellingen. Afsluitend lopen we naar het begin van de weg. Hier vind je behaaglijk warme bronnen waarin het heerlijk baden en poedelen is. Vlakbij is een soort post-nucleair en Mad Max-achtig tafereel te zien; de overblijfselen van een al 20 jaar durende Russische poging op deze onherbergzame plek een geometrische centrale van de grond te krijgen. De puinhoop die daar het gevolg van is tart elke beschrijving. De volgende dag kun je `s ochtends nog eens heerlijk een bad nemen in een van de warme bronnen of een ommetje maken door de omgeving van het kamp, langs al het borrelende en dampende warm water met de bijbehorende veelkleurige mineralenafzettingen en algenpatronen. `s Middags komt een 6 WD vrachtwagen met buscabine ons ophalen voor de terugtocht naar Petropavlovsk.

dag 23 Petropavlovsk

De rustdag in de stad kun je natuurlijk geheel zelf invullen, maar er zijn wel enkele suggesties voor te geven. Zo kun je bijvoorbeeld een bezoek brengen aan het beroemde Vulkanologisch Instituut (is niet altidj mogelijk) van waaruit in de hoogtijdagen van het Sovjettijdperk expedities (in de ware zin van het woord) werden ondernomen naar alle vulkanen en vulkanische verschijnselen van het onmetelijke Kamtsjatka-schiereiland. In de vertrekken die ingericht zijn als een soort museum (makkelijk te herkennen; ze zijn als enige in het gigantische gebouw verlicht) een uitgebreide collectie te zien van de meest opzienbarende vondsten van vulkanische materialen; allerlei soorten slakken, kwartsen, obsidiaan, vulkanische bommen etc.. Ook is er veel fotomateriaal te bewonderen van de vurige en onstuimige geschiedenis van het gebied. Op speciaal verzoek geeft de directeur van het instituut, compleet met aanwijsstok, een rondleiding door het museum en laat als afsluiting een spectaculaire videofilm zien van een van de hevigste uitbarstingen van de laatste tijd, nl. die van de Tolbatsjik-vulkaan in 1975. Het is droevig te constateren dat de meeste vulkanologen, die je in de film zo heldhaftig in actie ziet inmiddels al niet meer in hun beroep werkzaam zijn, gedwongen door de zo goed als opgedroogde geldstromen uit Moskou.

De paar wetenschappers die het Instituut nog draaiende houden hebben vaak ook al in geen maanden salaris gehad en zijn sterk afhankelijk van gezamenlijke projecten met hun westerse collega`s, waar gelukkig nog wel waardering bestaat voor hun werk. Ook kun je een uitstapje maken naar het plaatselijke Etnografische en Natuurhistorische Museum, waar een enthousiaste medewerkster rondleidt langs een grote collectie opgezette dieren (rendieren, beren lynxen, wolven, robben en heel veel vogels) en toont hoe de plaatselijke volkeren, voornamelijk Koryaken en Itelmenen, in hun levensonderhoud voorzagen; visvangst, jacht en rendierhouderij, zoals die overigens nog steeds bedreven wordt in de afgelegen noordelijke streken van Kamtsjatka, in het Autonome Koryaakse Gebied. Zeer de moeite waard. Daarnaast kun je een kijkje nemen op de levendige markt, waar overal verse zalm en oranje zalmkaviaar wordt verkocht, of in de winkels en kioskjes langs de hoofdstraat waar zeldzame kaarten en fotoboeken verkocht worden van Kamtsjatka.

dag 24 de Avatsja-vulkaan

Per vrachtwagen vertrekken we de volgende dag naar het beginpunt van de beklimming, het basiskamp `toerbaza` ( een soort Russsiche berghut) aan de voet van de vulkaan.

dag 25 beklimming Avatsja-vulkaan

Na een overnachting moeten we vroeg op voor de beklimming van de Avatsja-vulkaan (2741 meter) de bekroning van de reis. Voor de klim staat tussen 4 en 5 uur, voor de afdaling 3 uur. Het lopen zonder rugzak is ook nu weer een genot en zorgt voor extra energie. De route loopt eerst over een goed pad op een langgerekte heuvelkam die steeds dichter en hoger naar de eigenlijke berg toedraait. Bij een klein stenen hutje houden we een kleine pauze. Achter ons steekt de Koryakski-vulkaan af tegen de ochtendlucht, voor ons zie je steeds beter de witte stoompluimen opstijgen van de rand van de Avatsja-krater. Na een flink sneeuwveld overgestoken te zijn, begint het echte steile stuk van de klim. Eerst maakt het pad nog mooie zigzaggen, maar wat later gaat het bijna recht omhoog tegen de helling van dieprode slakken en as. Vooral de laatste 110 hoogtemeters zijn een grote vechtpartij met het zeer losse puin: type 2 stappen omhoog, 1 stap terugglijden. Een passage waar menige krachtterm de ijle lucht in wordt geslingerd. Na alle vermoeienissen en afzien is het dan echter heerlijk bijkomen op de top, temidden van een onwerkelijk landschap van witte stoompluimen, gele zwavelafzettingen, de rode slakken van de kraterrand en de pikzwarte, glimmende lavabrokken waarmee de hele krater is gevuld sinds de uitbarsting van 1992.

Ook het uitzicht op de tegenover gelegen Koryakski is niet te versmaden!. Na wat uitgerust en gegeten te hebben kun je nog een kijkje gaan nemen bij de plek waar de lava in 1992 over de kraterrand is gestroomd. Nu liggen de zwarte klonten als bevroren op hun plaats en laten zich, zij het met enige voorzichtigheid, gewoon beklimmen. Een korte klauterpartij ( pas wel op de soms vlijmscherpe randen) brengt je op een plek waar over vele vierkant meters knalgele zwavelkristallen de zware rotsen bedekken. Na een tijdje zo op de vulkaan rondgelopen te hebben is het prettig de geur van rotte eieren achter je te kunnen laten en weer, razendsnel dit keer, over de puinhellingen af te kunnen dalen, terug naar de Toerbaza. Hier komt in de namiddag de truck je weer ophalen voor de terugrit met een paar flessen wodka, het vormt een waardig besluit van deze reis.

dag 26 vlucht naar Amsterdam

Vertrek vanuit Petropavlosk. Aankomst in Nederland.

Dagschema Kamtsjatka

1. Vlucht Amsterdam - Petropavlovsk
2. Aankomst Petropavlovsk
3. verblijf Petropavlovsk, voorbereiden trek, inkopen doen
4. Helivlucht (150 kilometer) naar Ksoedatsj-vulkaan, met onderweg 2 tussenlandingen i.v.m. voedseldepots
5. en 6. Dagwandelingen zonder rugzak maar uitzichtpunt op kraterrand (1100 meter)
7. Start eerste trek: naar riviertje `Tjoplaya` (langs enorme waterval)
8. Langs de `Tjoplaya` rivier
9. Naar rivier `Prawaya Chodoetka`
10. Naar hutjes bij warm meer: eerste depot
11. Beklimming zonder rugzak van berg `Prijomish` (1300 meter)
12. Rustdag
13. Naar Asatsja-rivier: berengebied!
14. Richting de berenpas
15. Over de berenpas
16. Naar begin van plateau: tweede depot
17. Reserve dag
18. Naar het plateau
19. Naar het basiskamp Goreli-vulkaan
20. en 21. Beklimmingen zonder rugzak van Goreli-vulkaan (1800 meter) of rustdag
22. Moetnovski-vulkaan wandeling door krater, naar het eindpunt van de trek
23. ½ rustdag bij warme bronnen, `s middags per 6 WD bus naar Petropavlovsk
24. `s Middags per 6 WD bus naar Toerbaza
25. Beklimming Avatsja-vulkaan (2741 meter), in namiddag terug naar Petropavlovsk
26. Vlucht Petropavlovsk - Amsterdam 

N.B. Bovengenoemde gegevens zijn slechts een aanwijzing: dagtrajecten, kampplaatsen en route kunnen worden gewijzigd als het weer en de terreingesteldheid daartoe aanleiding geven.