Mauritanië: Van dag tot dag

Wandelen in Mauritanië? Waar ligt dat eigenlijk precies? Oh, in de Sahara, maar is daar wat te zien dan? Is dat niet alleen maar zand, zand en nog eens zand`

Zo begint meestal een gesprek over ons programma in dit wonderschone woestijnland. Sinds ons eerste experiment in Mauritanië in 1990 zijn er vele groepen en groepjes geweest die verschillende routes hebben gelopen. Naast natuurlijk de geweldig indrukwekkende landschappen, hebben de contacten met de lokale bevolking het meest indruk gemaakt. Het je blootstellen aan een zo lange tijd ronddwalen in oneindig lege landschappen is een bijna meditatieve bezigheid. Na 14 dagen lopen door de woestijn ben je een ander mens geworden met aandacht voor je binnenkant en de kleine dingen van het leven. De HT-reis duurt nu 24 dagen, met een “echte” woestijndoorsteek van Terjit naar Tidjikja, ongeveer 300 kilometer wandelen van oase naar oase. We starten de tochten in Nouakchott de hoofdstad van Mauritanië.

Een opmerking vooraf
Er zijn diverse factoren die onderweg onze reisplannen kunnen beïnvloeden, hoe goed de reis ook is voorbereid. Onderstaande reisbeschrijving geeft de hoofdlijnen van de reis weer. De reisleiding kan zich echter genoodzaakt zien om tijdens de reis verschuivingen in het geplande programma aan te brengen.

dag 1 vlucht Amsterdam naar Nouakchott

We vliegen met Royal Air Maroc via Casablanca naar Nouakchott, de woestijnhoofdstad van Mauritanië. We overnachten nabij het centrum in een eenvoudig hotel.

dag 2 aankomst en verblijf Nouakchott

Na 2 vluchten van ongeveer 3 uur kom je midden in de nacht, dus in het donker, aan. Dat betekent dat je toch wel moe bent en toch ook nieuwsgierig naar dit onbekende land. Na lekker te hebben uitgeslapen kun je de stad gaan verkennen. Je kunt naar de vismarkt aan het strand of door de markten struinen of naar het museum. Misschien wil je nog een woestijnjurk of een tulband kopen.

dag 3 Nouakchott naar Atar

Van Nouakchott nemen we een jeep of truck naar Atar, waar we in de middag aankomen. Deze weg is recentelijk pas geasfalteerd en op het moment van schrijven in goede conditie. We rijden in 3 uur naar Akjoujt, een dorpje met een plein. De bevolking werkt in de mijn hier vlakbij. Daarna is het nog 3 uur naar Atar door, in toenemende mate, spectaculair landschap. Tijdens de rit krijg je al een voorproefje van de leegte die je te wachten staat. Oneindig lijkende zandvlaktes, afgewisseld met hier en daar een rotsplateau of wadi (= droge rivierbedding).

dag 4 Atar verblijf

Atar is een typische woestijnstad, gelegen bovenop een kaal rotsig plateau met naar beneden de vruchtbare wadi’s waar in de regentijd water stroomt. Ook hier een fantastische en kleurrijke markt en veel achteraf-steegjes waar je je haast in de Middeleeuwen waant.

dag 5 Atar naar Chinguetti

Per jeep/truck naar Chinguetti. De piste volgt hier een pasroute door de falaise (=rotswand) van Adrar. Bovenop het plateau zoeken we de préhistorische rotstekeningen en -gravures. Je kunt je eenvoudig voorstellen hoe hier, in vroegere tijden, kleine jongetjes zich hebben verveeld, terwijl ze uitkeken over vlaktes, beesten hoedden en zich schuil hielden voor de onbarmhartige zon. Ze maakten tekeningen van hun beesten en familieleden… Chinguetti is één van de heiligste plaatsen van de Islam. In vroegere tijden was Chinguetti een cultureel en religieus centrum met een vooraanstaande universiteit. Vroeger was Chinguetti ook één van de grote pleisterplaatsen voor karavanen die door de woestijn trokken. Het heeft aan deze betekenis ingeboet toen de truck het werk van de kamelen overnam en de algemene schaarste aan water en levensmiddelen toenam. Achter Chinguetti rijzen grote oprukkende zandduinen op. Het zand neemt langzaam maar zeker bezit van het oude stadje. In sommige straatjes ligt het zand al een meter hoog en kost het de bewoners, die het hier nog uithouden, moeite om hun huizen binnen te komen. De middeleeuwse moskee mogen we niet in, maar je kunt zien dat het een mooi en imposant bouwwerk was en is gebleven. We kamperen middenin de woestijn of op de plaatselijke camping.

dag 6 Chinguetti naar Ouadane

Nog verder noordelijk over het plateau en je komt in het stadje Ouadane. Dit stadje is gesticht tussen de 10e en 12e eeuw, ook om de grote karavanen door de Sahara van dienst te zijn. Zout, dadels en goud waren de meest voorkomende handelswaren.
Ouadane ligt op een prachtige plek tegen een rode bergwand aangekleefd. Ook de huizen van de ruïne zijn rood en bij zonsondergang geeft dat magische kleuren. Je kunt nog zien dat de huizen vierkant waren met patio’s en van de oude moskee staat nog een goed deel overeind. Het is een mooi toonbeeld van traditioneel leven gebaseerd op het nomadische leven in de westelijke Sahara. In de directe omgeving van Ouadane vind je een schilderachtige en zanderige oued (rivierbedding) met palmen en omzoomd door ruige rotswanden. Er woont nog slechts een handje vol mensen in een klein nieuw dorpje boven het oude stadje. Zij stammen af van de Berbers en horen bij de Idawalhajj stam.

dag 7 Ouadane naar Terjit

’s Ochtends rijden we terug naar Atar en, na de laatste inkopen gedaan te hebben voor de grote tocht, rijden we naar Terjit. Terjit is een groene paradijselijke oase aan de voet van de falaise van Adrar. Verschillende bronnen ontspringen hier zelfs uit de rotsen. Het ligt in een overweldigend landschap van zwarte rotswanden en een onmetelijke woestijn. We maken hier kennis met de kamelenmannen en hun kamelen.

dag 8 t/m 20

Trek door de woestijn naar de ± 270 kilometer verderop gelegen oase Tidjikja. Een volwassen doorsteek door een verlaten stuk Sahara. De gids en kamelendrijver(s) laden de spullen op de kamelen en we vertrekken. Het is even wennen en ook wel een beetje angstig. Met een brok in de keel lopen we zomaar die enorme leegte in. De bewoners zwaaien ons uit en roepen: “Geweldig, oude tijden keren weer! Allah is groot!”
Na een paar dagen lopen en wennen aan deze bijna oneindigheid kom je langzaam maar zeker in het ijzeren ritme van de woestijn. Net voor het krieken van de dag opstaan. Dan genieten van de zonsopgang en een kopje thee, dat onverstoorbaar en in drievoud elke ochtend, middag en avond wordt gemaakt door onze begeleiders. Na het ontbijt de boel oppakken en op pad. 3 à 4 uur lopen, zoeken naar een struik of boom waaronder je schaduw kunt vinden; lunch van rijst of macaroni of in het zand gebakken woestijnbrood (heerlijk!), thee en een paar uur rust.
‘s Middags als de zon enigszins in kracht is afgenomen weer verder, een uur of 3 alvorens we kamp maken. Afladen, slaapzakje uitrollen, drinken, veel drinken, thee en zrig (een mengsel van water, blikjes gecondenseerde melk en een beetje suiker), wachten op je eten en genieten van een vaak betoverende Afrikaanse zonsondergang. Daarna slapen onder de blote sterrenhemel in een absoluut volledige stilte.

Wat kunnen we verwachten
Zandduinbekkens, verschillende kleuren zand en rotsen, rotsplaten, koraalgesteente, landschappen met zwarte sculpturen, wadi`s (=veelal droge rivierbeddingen). Enfin, misschien spreken de beelden van deze reis op onze website boekdelen. Hier en daar kom je een mens tegen, soms wat kamelen. We hebben tussen Atar en Tidjikja ooit 2 woestijnvossen gezien en één zeer grote varaan (1½ meter lang). Praktisch overal is wel wat begroeiing, zij het natuurlijk zeer mager: grote halfa-graspollen, acaciaboompjes met zeer doornige takken, waar de kamelen overigens verzot op zijn en de sodomsappel, boompjes met ronde groene bladeren en grote vruchten die giftig zijn. Vandaar dat deze ongemoeid gelaten worden door onze kamelen.
Indrukwekkend kunnen ook de dingen zijn die in jezelf gebeuren. Er is weinig om je aandacht op te richten, terwijl in onze wereld je zintuigen voortdurend worden belaagd door prikkels. Dit heeft tot gevolg dat je de gewoonste dingen van de wereld als heel bijzonder gaat ervaren. Verder is het zo dat door de ongelooflijke dimensies je je gevoel voor ruimte en ook tijd een beetje kwijtraakt. Soms maak je een schatting van hoever het nog lopen zou zijn naar een volgend oriëntatiepunt aan de horizon. De één zegt dan bijv. 3 uur, een ander 5 uur en uiteindelijk blijkt het dan anderhalve dag te worden...
Zeker midden op de dag, als de zon recht boven je staat kun je je absoluut niet meer oriënteren. Vaak moet je het kompas of GPS raadplegen om enig houvast te hebben. De gidsen lopen altijd zonder aarzelen langs een kaarsrechte lijn, zonder kompas. Behalve als we water moeten bijvullen in één van de putten die je in je eentje absoluut niet kunt vinden. Tegenwoordig nemen we ook een GPS mee zodat we gemakkelijker onze exacte positie kunnen bepalen aan de hand van satellietwaarneming.
Houd er rekening mee dat er zelden de mogelijkheid bestaat je te wassen. Water is er wel, maar soms in maar kleine hoeveelheden, in diepe putten. Mocht je je onder de gegeven omstandigheden willen wassen, dan is gebruik van meer dan 2 liter echt niet verantwoord; wel voldoende, zoals je na verloop van tijd wel leert.

dag 21

Vandaag komen we aan in het woestijnstadje Tidjikja. Dat hier mensen leven is echt verbazingwekkend. Honderden kilometers in de omtrek ligt ‘Het Grote Niets’. Tidjikja heeft ongeveer 5000 inwoners en is omsloten door woestijn. De inwoners hebben hier nog een bestaan dankzij de dadelpalmen en wat extensieve veeteelt van schapen, geiten en kamelen. Dat er in Tidjikja maar weinig toeristen komen, merk je onmiddellijk als je wordt omgeven door nieuwsgierige dorpsjeugd. Er zijn winkeltjes in Tidjikja en zelfs koelkasten met de koude cola waarover je onderweg al droomde. Maar dat zijn zo ongeveer ook de enige dingen die zijn veranderd in de laatste honderden jaren. Tidjikja ligt zo afgelegen dat men zegt dat hier nog slavernij voorkomt: de blanke moor houdt de zwarte Mauritanen als slaaf, hoewel dit door de overheid is afgeschaft.

dag 22

Transport per jeep/truck terug naar Nouakchott.

dag 23

Vrije dag in Nouakchott of te bezien als extra mochten we onverhoopt meer tijd nodig hebben voor onze doorsteek door de woestijn. In Nouakchott is nog veel te zien en te beleven, met name voor wat betreft markten en de zee. Laat in de middag, wanneer de vissers aan land terugkeren, is een bezoek aan de zee, nabij de visafslag, een aanrader. Je wordt overweldigd door het levendige gebeuren. En dan al die kleuren! Ook is het prettig om, na de verpletterende stilte van de woestijn, je weer even te kunnen voorbereiden op de terugkeer in Nederland. `s Avonds inchecken voor de vlucht naar Casablanca.

dag 24

Vertrek van Nouackchott via Casablanca naar Amsterdam.